De Bankwijzer onderzoekt hoe ethisch en duurzaam banken zijn, op basis van hun beleid. Via een internationale methodologie van Fair Finance International - een koepelorganisatie van landen die allemaal hun eigen 'Bankwijzer' organiseren -  wordt nagegaan of banken duidelijke regels en engagementen hebben rond thema’s zoals klimaat, biodiversiteit, mensenrechten, wapens, enzovoort.

Onderzoekers bekijken publieke documenten, zoals duurzaamheidsrapporten en beleidsdocumenten. Staat iets expliciet in het beleid van de bank, dan krijgt de bank punten. Staat het er niet in, dan niet. De banken zelf worden actief betrokken in het proces: ze krijgen de kans om feedback te geven op hun beoordeling en bijkomende informatie of verduidelijkingen aan te leveren waar nodig. 

Een belangrijke nuance: beleid zegt niet alles maar volgens FairFin is het wél een belangrijke indicator. Geen beleid betekent ook geen garanties. Als bepaalde thema’s nergens vermeld worden, weet je als spaarder dus ook niet wat er met jouw geld gebeurt.

Die aanpak levert interessante inzichten op. In 2026 zien we bijvoorbeeld dat:

- de vooruitgang rond klimaatbeleid vertraagt of stilvalt;
- de meeste banken minder dan 50% scoren op klimaatbeleid;
- veel banken de voorbije twee jaar geen bijkomende maatregelen namen om fossiele brandstoffen verder uit te sluiten;
- grootbanken over het algemeen minder sterk scoren dan kleinere duurzame spelers;
- verschillende banken hun beleid rond wapens versoepelen.

Volgens Brecht ligt de focus van de Bankwijzer niet op de vraag of banken wel of niet in wapens mogen investeren, of op de vraag of overheden al dan niet moeten militariseren. De nadruk ligt uitsluitend op het beleid rond controversiële wapens en controversiële regimes.

Met andere woorden: als banken investeren in de wapenindustrie, dan wordt nagegaan of hun beleid streng genoeg is om te voorkomen dat geld terechtkomt bij controversiële wapens of regimes.

De methodologie van de Bankwijzer evolueert voortdurend. Zo werd plastic dit jaar voor het eerst als apart thema opgenomen.

Daarbij wordt bijvoorbeeld gekeken of banken:

- erkennen dat toenemende plasticproductie een probleem is;
- bedrijven aanzetten om hun plastic gebruik te verminderen;
- transparantie vragen over plastic gebruik.

Dat is een belangrijke eerste stap. Tegelijk toont het ook hoe nieuw sommige onderwerpen nog zijn: veel banken hebben hierover vandaag nog geen uitgewerkt beleid.

Maar het roept ook nieuwe vragen op.

Naast het analyseren van hoe banken omgaan met het beperken van negatieve impact - zoals hun houding tegenover het uitbreiden van plasticproductie - kan het ook relevant zijn om te kijken naar hun proactieve rol in het bevorderen van circulaire oplossingen.

Met andere woorden: in hoeverre stimuleren of ondersteunen banken expliciet de transitie naar circulaire modellen, en maken ze deze ambities ook zichtbaar in hun beleid en communicatie?

Dit kan zich bijvoorbeeld vertalen in vragen zoals:

- ondersteunen banken de uitbreiding van gerecycleerde plasticproductie?
- leggen banken bedrijven voorwaarden op rond herstel, hergebruik en andere R-strategieën?
- stimuleren banken ondernemingen die inzetten op circulaire businessmodellen?

Een expliciete focus op circulariteit is er vandaag dus nog niet; al zit ze wel al verweven in veel van de thema’s.

Volgens FairFin wordt de methodologie in overleg met internationale partnerorganisaties wel elke keer lichtjes aangepast op basis van nieuwe inzichten, maatschappelijke evoluties en feedback. Een expliciete focus op circulariteit - als apart thema of geïntegreerd binnen bestaande thema’s - zou misschien wel eens een volgende stap kunnen zijn.

Niet alleen door te kijken naar wat banken uitsluiten, maar ook naar wat ze actief ondersteunen.

Gezien de impact en zichtbaarheid van de Bankwijzer, én het feedbackproces tussen FairFin en de banken, zou dat mogelijk ook kunnen leiden tot sterkere circulaire doelstellingen binnen de financiële sector.