Je leest het goed, MUCE gaat internationaal. Eind 2023 kreeg ik een mail van de FOD Marien Leefmilieu in de bus met de vraag tot samenwerking. Een aangename verassing. Ten eerste omdat ik niet wist dat er een speciale afdeling bestond voor het mariene leefmilieu. Ten tweede is het gewoon tof dat de overheid aan zo’n kleine speler als MUCE denkt voor een samenwerking. 

Blue Leaders 

Meer specifiek betreft de opdracht het creëren van een kunstwerk voor het Blue Leaders event. België host deze bijeenkomst in maart in het kader van haar Europees Voorzitterschap. De Blue Leaders bestaan uit een netwerk van verschillende landen die zich willen inzetten voor de bescherming van onze oceanen. Van Europese landen zoals Duitsland, Spanje, Oostenrijk en Finland tot Panama, Fiji, Ecuador, Gabon, Nigeria en Costa Rica. Zij willen zich hard maken om tegen 2030 minstens 30% van onze oceanen te beschermen. Vandaag de dag is slechts 7,6% van de internationale wateren beschermd volgens WWF.

Waar bescherming van bossen en boomplantacties terecht veel aandacht krijgt. Schuilt er een gigantisch potentieel in het beschermen van de oceanen omdat zij koolstof opnemen. Daarnaast zijn het ecosystemen rijk aan biodiversiteit waar we nog zoveel van kunnen leren voor onze eigen samenleving. En naast de opslag van CO2 en de creatie van zuurstof, zorgen de oceanen voor tewerkstelling en voeding. Overbevissing, vervuiling, het winnen van zand, olie en gas maar natuurlijk ook klimaatverandering zorgen voor het uit balans brengen van het ecosysteem en dus ook onze belangrijkste levensbron.

Door het maken van een kunstwerk probeert MUCE te sensibiliseren. Hiervoor heb ik eerst onderzoek gedaan naar onze oceanen en zijn we samen met de FOD tot overeenstemming gekomen dat het een koraal kunstwerk wordt. Koralen zijn namelijk echte graadmeters van hoe het met onze oceanen is gesteld. Zij worden als eerste aangetast door de opwarming van de oceaan. Voor het kunstwerk denk ik niet aan de kleurrijke koralen die we kennen van de wateren rond Australië en de Caraïben maar aan koud water koralen van in de Noordzee. Of zoals de heer Dovy zou zeggen. Koralen van bij ons! 

Er is nog niet veel onderzoek gedaan naar koud water koralen. Deze soorten bevinden zich heel diep in de oceanen. Wat interessant is, is dat ze zonder licht kunnen groeien, dit in tegenstelling tot alle levenden organismen die zonlicht vereisen. Ik heb me specifiek laten inspireren door de Lophelia Pertusa. Deze bedreigde koraalsoort koloniseert graag op olie- en gasplatforms. Als dat niet symbolisch is, dan weet ik het ook niet meer. Designer Bogenna Ivana heb ik de opdracht gegeven om het koraal naar een kunstwerk om te zetten. Hiervoor werken we samen met 3D productiebedrijf Footprint Inc. om het zo duurzaam mogelijk te maken.

Na afbakening van de soort koraal, ben ik ook met verschillende wetenschappers zoals Jan Seys van het Vliz en marinebioloog Cristina Mino gaan praten over waar we staan op vlak van de bescherming van de oceanen en welke maatregelen best worden genomen. Om het ecosysteem te redden zouden we tegen 2030 aan 30% moeten zitten. Volgens biologe Cristina zou dit haalbaar zijn. Het moeilijke is dat bescherming op papier goed gaat. Het in de praktijk brengen is een ander ding. Er is nood aan meer monitoring van effectief beschermde gebieden om illegale activiteiten op te sporen. Of MUCE de Blue Leaders hiertoe kan inspireren is nog maar de vraag.

Naast de symboliek achter het kunstwerk en het gebruik van duurzame materialen heb ik nog een aantal andere criteria meegegeven aan de designer en producent om het kunstwerk écht duurzaam te maken. Zo moet het modulair zijn zodat het ook na het event makkelijk in en uit elkaar te zetten is, opdat het nog kan sensibiliseren op andere locaties. Verder moeten de politici die hun land vertegenwoordigen hun ambitie voor het beschermen van de oceanen in het kunstwerk kunnen meegeven. Tot slot geven we het kunstwerk ook een materiaalpaspoort. Net zoals de Europese regelgeving voor producten is dit een goede tool om materialen zo lang en hoogwaardig mogelijk in de kringloop te houden. Zo weet de FOD hoe het kunstwerk te onderhouden en eventueel terug in de kringloop te brengen moesten de oceanen effectief beschermd zijn en het kunstwerk niet meer nodig.