Het MUCE Peloton: from mines to movement
Het MUCE Peloton
De circulaire economie wordt vaak geassocieerd met afvalverwerking. Maar de grootste winst ligt aan het begin van de keten: hoe en hoeveel grondstoffen we ontginnen, en ook de manier waarop producten worden ontworpen zodat ze hergebruikt kunnen worden. Het MUCE Peloton wil hier op zondag 28 september aandacht voor vragen.
Van elektrificatie naar grondstoffendruk
Wereldwijd zetten overheden namelijk in op elektrificatie als deel van de klimaatoplossing. Denk aan elektrische auto’s, zonnepanelen of smartphones. Elektrificatie klinkt duurzaam, maar de materialen die ervoor nodig zijn, vertellen een ander verhaal. Een verhaal waar mijnbouw in het globale zuiden vaak leidt to kinderarbeid, milieuschade en gewelddadige conflicten.
Onze consumptiepatronen zijn dus niet zo duurzaam als ze lijken. We profiteren in Europa van goedkope toegang tot zeldzame materialen én van de recyclage ervan, maar vergeten vaak het leed dat zich aan het begin van de keten afspeelt. Hoe circulair is de circulaire economie echt, als de grondstoffen al problematisch worden gewonnen?
Rwanda, Congo en sportwashing
Tijdens het WK Wielrennen in Rwanda, is het goed om stil te staan bij wat er in buurland Congo gebeurt. Oost-Congo is rijk aan coltan, tin, goud, koper, kobalt en lithium – mineralen die cruciaal zijn voor elektronica en batterijen. Rebellenbewegingen, gesteund door Rwanda, halen daar grondstoffen weg en houden zo een humanitaire crisis in stand. Volgens de VN wordt maandelijks zo’n 120 ton mineralen uit Congo via Rwanda verhandeld.
Naast het conflict zijn er de harde realiteiten van de mijnbouw zelf: slechte arbeidsomstandigheden, intimidatie, oneerlijke lonen, verlies van biodiversiteit en degradatie van bodem. Terwijl dat gebeurt, gebruikt Rwanda sportevenementen en sponsordeals om een positief imago neer te zetten – een fenomeen dat we kennen als sportwashing.
En Europa?
Ook Europa speelt hierin een rol. België bijvoorbeeld werkt aan een strategie om te investeren in kritieke grondstoffen zoals koper en kobalt, maar rechten voor mens en milieu dreigen daarbij onder de radar te verdwijnen. De EU heeft wetgeving zoals de Conflict Minerals Regulation, die verantwoord gebruik van grondstoffen moet garanderen, maar de impact is voorlopig beperkt. Te vaak ontbreekt expertise, capaciteit en opvolging.
Tegelijkertijd investeert Europa miljoenen in Rwanda om handel en infrastructuur te versterken, terwijl het land zelf nauwelijks grondstoffen bezit. Dat roept vragen op over transparantie en geopolitieke keuzes.
Naar oplossingen
De uitdagingen zijn groot, maar oplossingen bestaan.
Overheden moeten wetten niet enkel maken maar ook opvolgen. Daarbij hoort samenwerking met ngo’s en lokale organisaties die duurzame mijnbouwpraktijken bevorderen.
Bedrijven moeten verantwoordelijkheid nemen in hun toeleveringsketens en écht transparant worden over de herkomst van materialen.
Burgers kunnen hun rol spelen door minder en bewuster te consumeren. Kies voor producten die langer meegaan, herstelbaar zijn of fair geproduceerd werden, zoals de smartphones van Fairphone
Fiets, kijk en praat mee
Ons event op zondag 28 september brengt deze complexe maar cruciale verhalen samen. Want de circulaire economie gaat niet alleen over wat we doen met ons afval, maar ook over hoe en waar onze producten beginnen. Alleen door de hele keten te bekijken – van grondstof tot hergebruik – kunnen we tot een écht duurzame toekomst komen.
Bronnen
Voor dit artikel baseerden we ons onder andere op artikels van 11.be , follow the money en IPIS.